AI đang giúp các tòa soạn rút ngắn đáng kể thời gian sản xuất nội dung, đặc biệt trong các mảng đòi hỏi phân tích sâu như kinh tế, tài chính, khoa học dữ liệu.
Hỗ trợ xử lý và phân tích dữ liệu phức tạp.
Tự động tạo biểu đồ, bảng số liệu, infographic phục vụ bài viết.
Gợi ý tiêu đề, tóm tắt nội dung, viết bài sơ khởi dựa trên dữ liệu đầu vào.
Cá nhân hóa trải nghiệm độc giả theo hành vi đọc tin.
Nhờ vậy, bài viết từng mất vài ngày để hoàn thiện giờ chỉ cần vài giờ hoặc thậm chí vài phút.
Bên cạnh lợi ích, AI cũng mang đến không ít mối lo ngại cho báo chí:
Tin giả có thể được tạo ra dễ dàng và trông “thật” hơn bao giờ hết.
AI tổng quát như ChatGPT, Copilot... dù mạnh nhưng không kiểm soát được nguồn gốc thông tin.
Nguy cơ rò rỉ dữ liệu nội bộ nếu dùng AI đám mây không bảo mật.
Một số nội dung do AI viết ra có thể không chính xác, không phù hợp với ngữ cảnh xã hội hoặc văn hóa.
Do đó, con người vẫn cần kiểm duyệt đầu ra, đảm bảo độ tin cậy và tránh lan truyền sai lệch.
Không có dữ liệu chất lượng, AI sẽ không phát huy hết tiềm năng. Các tòa soạn cần hiểu rằng:
Dữ liệu phải sạch, có kiểm chứng, rõ ràng về nguồn gốc.
Hạ tầng dữ liệu (data platform) nên tích hợp với hệ thống CMS để phục vụ biên tập.
Dữ liệu tốt giúp AI học và phản hồi đúng theo định hướng, bản sắc của từng tờ báo.
Dùng AI “chung” là bước khởi đầu, nhưng lâu dài, các tòa soạn cần có AI tùy biến riêng:
Được đào tạo từ dữ liệu nội bộ, giọng văn của tòa soạn.
Đáp ứng nhu cầu riêng biệt về nội dung, ngữ cảnh, đối tượng độc giả.
Giúp đảm bảo bảo mật, kiểm soát thông tin và bản sắc báo chí.
Việc xây dựng mô hình AI nội bộ có thể tốn hàng tỷ đồng, nhưng sẽ là lợi thế chiến lược trong dài hạn.
Dù công nghệ có phát triển đến đâu, báo chí vẫn cần con người để:
Định hướng nội dung, lựa chọn thông tin quan trọng.
Kiểm chứng sự thật, phát hiện sai sót từ AI.
Giữ vững đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội.
Các quốc gia như Mỹ, EU, Trung Quốc… đang dần yêu cầu gắn nhãn "nội dung do AI tạo" để tăng tính minh bạch. Việt Nam cũng cần xem xét điều này trong tương lai gần.
Một số đơn vị báo chí tại Việt Nam đã có động thái đáng chú ý:
VnEconomy phát triển nền tảng MRC-AI – hỗ trợ biên tập, cá nhân hóa nội dung, tạo giọng đọc AI cho người khiếm thị.
Tuy nhiên, phần lớn các tòa soạn vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm, thiếu nền tảng dữ liệu đầy đủ và đội ngũ chuyên trách.
Để phát triển báo chí bền vững trong thời đại AI, cần:
Đầu tư vào dữ liệu và công nghệ: xây dựng hạ tầng riêng, không phụ thuộc bên ngoài.
Đào tạo đội ngũ làm báo mới: vừa hiểu nghề, vừa thành thạo công cụ số và AI.
Giữ bản sắc và giá trị cốt lõi của báo chí: trung thực, trách nhiệm và phục vụ cộng đồng.
AI sẽ không thay thế báo chí, nhưng những ai không biết tận dụng AI có thể bị thay thế.
